İnternet Şubesi

Referans Faiz Oranı (IBOR) Geçiş Sürecine İlişkin Bilgilendirme 


Değerli müşterilerimiz, 

Bu bilgilendirme, Bankamızla olan işlemlerinizde finansal ürünlerde kullanılan USD LIBOR, EUR LIBOR, EONIA, GBP LIBOR, JPY LIBOR, CHF LIBOR veya TRLIBOR gibi farklı para birimlerine dayalı referans faiz oranlarındaki önemli değişikliklere ve söz konusu referans oranların kullanımının sonlandırılmasına yönelik çalışmalara (IBOR Reformu) ilişkin bilgi vermek ve farkındalık yaratılması amacıyla yapılmaktadır.

Söz konusu bilgilendirme metni, metinde belirtilenler dâhil ancak bunlarla sınırlı olmamak üzere referans faiz oranlarına endeksli türev ürünler, krediler, borçlanmalar ve menkul kıymetler vb. finansal ürünlerin kullanan ve/veya söz konusu finansal ürünler ile ilgili işlem yapmayı planlayan gerçek ve tüzel kişileri ilgilendirmektedir. 

Referans faiz oranlarında yapılacak değişiklikler, mevcut referans faiz oranlarının yayınlanmasının tamamen sonlandırılması veya değişikliğe uğraması şeklinde ortaya çıkabilir. Bu sebeple faiz reformu ile ilgili güncel sektör gelişmelerinin takip edilmesi ve söz konusu reformun mevcut işlemlerinizin yanı sıra yapmayı planladığınız yeni işlemleriniz üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi gerekmektedir.
 

Referans Faiz Oranları Nelerdir?

Referans Faiz Oranları, ilgili otoritelerce periyodik olarak kamuya açıklanan ve farklı para birimleri bazında referans olarak kullanılan faiz oranlarıdır. Söz konusu oranlar, pek çok finansal ürün ve sözleşmelerde referans olarak kullanılabilmektedir.

Referans Faiz Oranlarında Reforma Neden İhtiyaç Duyulmuştur?

Yaygın olarak kullanılan Referans Faiz Oranlarının (IBOR faiz oranlarının) belirlenmesinde baz alınan işlem hacimlerinin azalması sebebiyle bu oranların piyasayı yansıtma kabiliyeti de azalmıştır. IBOR'lardan farklı olarak gözlemlenebilir işlemlere dayalı olarak belirlenecek alternatif referans faiz oranlarının kullanımıyla piyasaların sağlam bir temele oturtulması amaçlanmaktadır.

IBOR’a Alternatif Olarak Belirlenen Faiz Oranları (RFR-Risksiz Faiz Oranları) Nelerdir?

Mevcut IBOR oranlarının planlanan son yayımlanma tarihleri ile alternatif referans faiz oranları aşağıda yer almakta olup, yeni referans oranları piyasa katılımcıları ve sektörel kuruluşlarca gerçekleştirilen çalışmalar kapsamında oluşturulmuştur.

Mevcut Referans Faiz Oranı Yürürlükten Kaldırılması Planlanan Tarih Yeni Referans Faiz Oranı

TRLIBOR**

31 Aralık 2021
TLREF (Turkish Lira Overnight Reference Rate/Türk Lirası Gecelik Referans Faiz Oranı)


USD LIBOR

Gecelik (overnight), 1-3-6 ve 12 aylık vadeler için: 30.06.2023
1 hafta ve 2 aylık vadeler için: 31.12.2021


SOFR (Secured Overnight Funding Rate/Teminatlı Gecelik Faiz Oranı)

EURIBOR*

-.-
EURIBOR (Euro Interbank Offered Rate/Avro Bankalararası Teklif Edilen Faiz Oranı)

EUR LIBOR

31.12.2021
ESTR (Euro Short-Term Rate/Avro Kısa Vadeli Faiz Oranı)

EONIA

3.01.2022
ESTR (Euro Short-Term Rate/Avro Kısa Vadeli Oranı)

GBP LIBOR

31.12.2021
SONIA (Sterling Overnight Index Average/Sterlin Gecelik Endeks Ortalaması)

JPY LIBOR

31.12.2021
TONAR (Tokyo Overnight Average Rate/Tokyo Gecelik Ortalama Faiz Oranı)

CHF LIBOR

31.12.2021
SARON (Swiss Average Rate Overnight/Frank Gecelik Ortalama Faiz Oranı)

*(Avrupa Para Piyasaları Kurumu EURIBOR’un, hesaplama metodolojisinin yeniden yapılandırılması ile birlikte BMR (Benchmark Regulation) ile uyumlu hale geldiğini, 1 Ocak 2020'den sonra mevcut veya yeni sözleşmeler ve enstrümanlar için kullanılabileceğini duyurmuştur. Ancak Avrupa Merkez Bankası ESTR kullanımını tavsiye etmektedir.
**Henüz resmi duyuru yapılmamış olmakla birlikte geçiş için planlanan muhtemel tarihtir.)

Türkiye’de TRLIBOR’dan TLREF’e Geçiş Süreci:

“Referans Faiz Oranı Reformu” kapsamında, ülkemizde de uluslararası uygulamalara paralel şekilde çalışmalar yürütülmektedir. Bu doğrultuda, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) ve diğer paydaşların katkısıyla uluslararası standartlarla uyumlu, finansal türev ürünlerde, borçlanma araçlarında, çeşitli finansal ürün ve sözleşmelerde dayanak varlık veya karşılaştırma ölçütü olarak kullanılabilecek kısa vadeli TL referans faiz oranı ihtiyacını karşılamak amacıyla, “Türk Lirası Gecelik Referans Faiz Oranı (TLREF)” oluşturulmuştur. Diğer bir ifade ile Türk Lirası cinsinden finansal ürünlerde yeni referans faiz oranı olarak “TRLIBOR” yerine “TLREF” kullanılmaya başlanmıştır. TLREF, Haziran 2019 tarihinden itibaren Borsa İstanbul tarafından günlük olarak yayımlanmaktadır.

Risksiz Faiz Oranı ile IBOR Arasındaki Temel Farklar:

Her 2 referans oran arasında, kredi ve likidite riski gibi unsurlardan kaynaklanan farklar mevcuttur. Başlıca farklılıklara aşağıda yer verilmiştir. 

•    Birden fazla vade yapısında (3 aylık, 6 aylık gibi) IBOR gösterge faiz oranı bulunurken,  RFR’lar gecelik (overnight) faiz oranlarıdır.
•    Risksiz Faiz Oranları(RFR), finansal piyasalarda gerçekleşen işlemlere dayalı olarak hesaplandığından, piyasayı yansıtma kabiliyetinin daha yüksek olması beklenmektedir.
•    IBOR gösterge faiz oranlarının hesaplanmasında karşı banka kredi riski, likidite riski gibi birtakım unsurlar fiyatlamaya dahil edilebildiğinden RFR’lardan farklı bir likidite yapısı oluşabilmektedir. 
•    IBOR oranlarının hesaplama yönteminde teminatsız borçlanma kotasyonları dikkate alınırken, Risksiz Faiz Oranlarının hesaplanmasında genellikle menkul kıymet teminatlı repo piyasaları dikkate alınmaktadır.

Müşterilerimize Olası Etkileri:

Referans Faiz Oranı Reformu’nun, Bankamız nezdinde gerçekleştirdiğiniz veya gerçekleştirmeyi planladığınız işlemler ve sözleşmeleri üzerindeki muhtemel etkilerine ilişkin örnekler aşağıda verilmiş olmakla birlikte, muhtemel etkilerin işlem ve sözleşme özelinde değişebileceğini de hatırlatmak isteriz.

•    Risksiz Faiz Oranlarının yayımlanma sıklığında değişiklik olabileceği gibi, söz konusu geçiş ile birlikte gerek mevcut gerekse yeni işlem ve sözleşmelerde, faiz hesaplama metodolojisinin yanı sıra faiz oranının belirlenme zamanı da (ödeme dönemi sonunda belirlenmesi gibi) farklılaşabilecektir. Bu sebeple, Bankamızla gerçekleştirdiğiniz mevcut değişken faizli işlem ve sözleşmelerde ödenmesi gereken faiz oran ve tutarlarında değişiklik meydana gelmesi mümkündür.
•    IBOR’lara bankalar arasındaki teminatsız işlemler dayanak olurken, Risksiz Faiz Oranları repo piyasalarında gerçekleşen teminatlı işlemleri esas almaktadır. Bu çerçevede Risksiz Faiz Oranları IBOR’lardan daha düşük seviyede belirlenebilmekte olup, mevcut işlemlerde taraflardan birinin lehine / aleyhine IBOR’a kıyasla ilave ekonomik sonuç doğmasını önlemek amacıyla, sözleşmede IBOR’un yerini alacak Risksiz Faiz Oranı üzerine denkleştirme marjı (“adjustment spread”) eklenmesi gerekebilecektir.
•    Risksiz Faiz Oranları uygulaması gereğince ödenecek faizin faiz dönemi sonunda belli olması gibi metodoloji değişiklikleri, müşterilerimiz açısından uyum sağlamaya dönük sistemsel ve operasyonel hazırlıkların yapılmasını gerektirebilir. 
•    IBOR’un kullanımdan kaldırılacak olması nedeniyle, mevcut sözleşmelerinize geçiş sürecini düzenleyen bir “yedek faiz hükmünün (fallback clause)” eklenmesi gerekebilecektir. Bankamız, ilerleyen dönemlerde müşterilerimiz ile mevcut sözleşmelerin güncellemesi için iletişime geçebilecektir. 
•    Geçiş sürecinde düzenleyici kurumlar/otoriteler tarafından sözleşmelere ve hukuki işlemlere uygulanacak “yasal yedek faiz oranları” belirlenebilir. Bir önceki maddede belirtilen “yedek faiz hükmü” hususunda taraflar arasında mutabık kalınamaması ya da ihtilaf oluşması halinde, bahse konu “yasal yedek faiz oranlarının” uygulanması gündeme gelebilir.
•    IBOR’ların yerine geçecek Risksiz Faiz Oranları, işlemden işleme, üründen ürüne, ülkeden ülkeye farklılık gösterebilir. Riskten korunmak için yapılan bir işlem bu farklılıklar sebebiyle etkinliğini kaybedebilir. 
•    Mevcut referans faiz oranından alternatif referans faiz oranına geçilmesi, vergisel, muhasebesel, yasal ve operasyonel risklere yol açabileceği için, farklı ülkelerde veya ürün piyasalarında oluşabilecek farklılıkların diğer finansal sözleşmelerinizi nasıl etkileyebileceği hususu dikkatlice irdelenmelidir.
•    Referans faiz oranı reformunun, işlemleriniz üzerinde kayda değer etkileri olabilecektir. Dolayısıyla söz konusu geçişin vergi, yasal mevzuat, muhasebe veya diğer konulardaki etkileri için değerlendirme yapmanız faydalı olabilecektir.

 

IBOR Reformuna İlişkin Faydalı Olabilecek Bilgi Kaynakları:

TL: Türkiye Bankalar Birliği – IBOR Geçiş Süreci ve TLREF Çalışmaları

TL: Borsa Istanbul : TLREF

USD: New York Federal Reserve: Alternative Reference Rates Committee (ARRC)

EUR: European Central Bank: Working Group on Euro Risk-Free Rates

GBP: Bank of England: Working Group on Sterling Risk-Free Reference Rates

CHF: Swiss National Bank: National Working Group on Swiss Franc Reference Rates

JPY: Bank of Japan: Study Group on Risk-Free Rates

Financial Stability Board (FSB)

Financial Conduct Authority (FCA)

ICE Benchmark Administration (IBA)

ISDA Credit Adjustment Spread Values (Bloomberg)

Referans Faiz Oranı Reformu’na ilişkin sorularınız olması halinde Şubeniz ile iletişime geçebilirsiniz.

Yasal Uyarı:

İşbu bilgilendirme metni, Referans Faiz Oranı Reformu ve Geçiş Süreci hakkında yalnızca genel çerçevede ve özet bilgi sunma amaçlı hazırlanmış olup, bu bağlamda konu hakkındaki tüm bilgi ve riskleri kapsamaz. Yukarıda belirtilenler dâhil ancak bunlarla sınırlı olmamak üzere Bankamız herhangi bir sorumluluk üstlenmemektedir. Faiz oranlarının yayımlanmasının tamamen sonlandırılması, uygulamadan kaldırılmasa bile temsil kabiliyetinin ortadan kalkması, değişikliğe uğraması veya reformun ortaya çıkması tamamıyla idari makamların takdirinde olup bu sebeple herhangi bir değişiklik veya riskin ortaya çıkması, bunlar sonucu oluşacak olumsuz maddi durum veya reform veya sona erme dolayısı ile ortaya çıkabilecek maliyetler/giderler ile ilgili Bankamızın herhangi bir sorumluluğu veya taahhüdü bulunmamaktadır. İşbu web sayfasında yer alan metin, yalnızca bilgi amaçlı hazırlanmış olup referans faiz oranında meydana gelebilecek reformlar veya bu oranların sonlandırılması ile ilgili vergi, hukuk, yatırım, mevzuat veya muhasebe danışmanlığı amacı taşımaz ve bu bağlamda tüm bilgi ve riskleri kapsamaz. Bankamız, Referans Faiz Oranı Reformu, bu reform sonucunda nasıl adımlar atılması gerektiği ile ilgili danışmanlık ve tavsiyelerde bulunmamaktadır. Genel anlamda herhangi bir referans faiz oranının kullanılması, değiştirilmesi veya reformu veya bunlarla ilişkili risklerin önemi veya gerçekleşme ihtimali ile ilgili herhangi bir görüş beyan edilmemektedir. Sona erecek veya reforma uğrayacak faiz oranları ile ilgili yeni bir adım atmadan önce, vergi, hukuk, finans, muhasebe ve diğer konularda müşterilerimizin ayrıca kendi danışmanlarından bilgi alması ve gelişmeleri takip etmesi önerilmektedir. İşbu bilgilendirme metni, Bankamızın metni yayımladığı tarihteki mevcut gelişmeleri yansıtmakla birlikte, bu metnin yayımlanmasından itibaren önemli gelişmeler olmuş olabilir. Bankamızın bu bilgilendirme metninde yer alan bilgileri güncelleme veya düzeltme yükümlülüğü yoktur. Bu bilgilendirme metni, referans faiz oranlarının reformu veya sonlandırılması ile ilişkili belirli riskler dâhil olmak üzere, olası riskler hakkında uyarıda bulunmak veya bunları tanımlamak amaçlı Bankamız tarafından sağlanan herhangi bir sözleşme, iş anlaşması, sorumluluk reddi, açıklama veya diğer bilgilendirme beyanlarına halel getirmez ve bunlarla bağlantılı olarak değerlendirilmemelidir.